FOB LÀ GÌ ? ĐIỀU KIỆN FOB TRONG INCOTERMS 2020

FOB LÀ GÌ? HƯỚNG DẪN ĐIỀU KIỆN GIAO HÀNG FOB TRONG THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

26/11/2025 11:44 AM 841 Lượt xem

Điều kiện FOB (Free On Board) là một trong những Incoterms được sử dụng phổ biến nhất trong hoạt động xuất nhập khẩu tại Việt nam. FOB giúp tách bạch rõ ràng trách nhiệm giữa người mua và người bán tại thời điểm hàng được xếp lên tàu, đồng thời sẽ mang lại sự linh hoạt cho người mua trong việc lựa chọn đơn vị vận tải và tối ưu chi phí logistics.

Tuy nhiên, FOB cũng đi kèm những giới hạn nhất định, đặc biệt đối với người mua ít kinh nghiệm hoặc người bán muốn kiểm soát quá trình vận chuyển. Do đó, khi sử dụng FOB, các bên cần hiểu rõ phạm vi trách nhiệm, rủi ro và chi phí của mình để đảm bảo quá trình giao nhận diễn ra suôn sẻ hơn hạn chế tranh chấp và tối ưu hiệu quả kinh doanh. Và bài viết dưới đây sẽ giúp cho bạn có thể hiểu rõ hơn về FOB trong điều kiện thương mại quốc tế.

1. Điều kiện FOB trong incoterms 2020

FOB (Free On Board) là một điều khoản thương mại quốc tế quy định người bán giao hàng lên tàu tại cảng xuất khẩu, và từ thời điểm đó rủi ro cùng chi phí sẽ chuyển giao qua cho người mua. Người bán sẽ chịu trách nhiệm cho đến khi hàng hóa đã được bốc lên boong tàu, còn người mua sẽ chịu mọi chi phí và rủi ro sau đó, bao gồm phí vận chuyển quốc tế, bảo hiểm và thủ tục hải quan.

Cách thể hiện điều kiện FOB trên hợp đồng ngoại thương: FOB [Cảng giao hàng quy định] Incoterms 2020. Ví dụ: FOB Ho Chi Minh Incoterms 2020.

FOB ( Free On Board) chỉ áp dụng cho phương thức vận tải đường thủy.

2. Phân chia chi phí trong FOB

Chi phí của bên bán:

Chi phí đóng gói hàng hóa (chi phí bao bì đóng gói hàng hóa theo yêu cầu)

Thông quan xuất khẩu: (Bao gồm tiền thuế, phí và lệ phí đầu xuất)
Vận chuyển hàng hóa đến cảng biển theo quy định (chi phí vận tải nội địa từ kho tới cảng xuất, chi phí bốc xếp hàng lên phương tiện tiếp nhận để chở hàng tới cảng bốc).
Liên quan đến việc bốc xếp hàng hóa trước khi lên tàu (Các chi phí Local charge đầu xuất người bán phải trả như: THC; LO.LO; DOC…)
Các chi phí liên quan tới việc chuẩn bị giấy phép (Giấy phép xuất khẩu và giấy phép gửi cho người mua theo yêu cầu đề thông quan nhập khẩu)
Chi phí thanh toán: Các chi phí liên quan tới khâu thanh toán quốc tế sử dụng phương thức thanh toán quốc tế cho ngân hàng đầu xuất.

Những chi phí này sẽ được người bán tổng hợp vào giá thành tạo nên giá bán FOB. Tuy nhiên nếu bạn chỉ liệt kê các chi phí này vào giá bán sẽ chưa chính xác. Khi tính giá bán FOB người bán cần tổng hợp thêm một số chi phí cố định khác như:

Giá tại xưởng của sản phẩm
Chi phí cố định cho nhân viên
Chi phí dự phòng cho những tổn thất không mong muốn
Tỷ suất lợi tức kỳ vọng mà người bán mong muốn.

Chi phí bên mua:

Ký kết hợp đồng vận tải (Chi phí vận tải quốc tế từ cảng bốc hàng tới cảng dỡ hàng)
Chi phí bảo hiểm nếu có ( trường hợp người mua muốn mua bảo hiểm hàng hóa trong quá trình vận chuyển sẽ bỏ thêm chi phí mua bảo hiểm hàng hóa sau khi tiếp nhận rủi ro từ người bán)
Chi phí thông quan nhập khẩu: (Tiền thuế nhập khẩu, thuê dịch vụ thông quan nhập khẩu…)
Chi phí khai thác tháng tại cảng nhập và tại kho (Chi phí bốc xếp hàng từ trên tàu xuống cảng nhập, và bốc lên phương tiện vận tải về kho đây là những chi phí LCC đầu nhập như: D/O, THC, VSC, LO.LO, CIC…., chi phí bốc xếp hàng.)
Chi phí vận tải nội địa (thuê phương tiện vận tải từ cảng nhập về kho)
Chi phí liên quan tới việc nhập kho tiêu thụ ( thuê kho bãi, thuê nhân công bốc xếp, khai thác hàng)

Ngoài ra người mua cần chuẩn bị các các chi phí khác khi mua hàng giá FOB cần tính vào giá mua gồm:

Chi phí dự phòng phát sinh khi mua hàng
Chi phí liên quan tới khâu thanh toán (trả phí giao dịch cho ngân hàng, chi phí lãi vay, thay đổi tỉ giá nếu có…)
Phân bổ chi phí cố định cho lô hàng nhập khẩu

3. Trách nhiệm của bên bán và bên mua trong điều kiện giao hàng FOB incoterms 2020

Điểm chuyển giao rủi ro:

Theo Incoterms 2020, điểm chuyển giao rủi ro từ người bán sang người mua sẽ được tính từ khi hàng hóa được xếp lên boong tàu. Điều này có nghĩa là bất kỳ sự cố nào xảy ra sau đó, như mất mát hoặc hư hỏng sẽ do người mua chịu toàn bộ.

*Trách nhiệm của từng bên trong điều kiện FOB*

Trách nhiệm của người bán

Người bán phải chuẩn bị hàng hóa phù hợp với hợp đồng, bao gồm đóng gói và kiểm tra chất lượng hàng hóa.
Người bán phải chịu chi phí chuyển từ kho đến cảng xuất khẩu.
Người bán hoàn thành thủ tục hải quan xuất khẩu, chẳng hạn như khai báo hải quan và giấy chứng nhận xuất khẩu hàng hóa.
Tại cảng, người bán phải trả các phí địa phương như phí xếp dỡ hàng hóa và phí tài liệu vận chuyển
Mục đích là đảm bảo hàng hóa luôn sẵn sàng lên tàu mà không ảnh hưởng đến người mua.

Trách nhiệm của bên mua

Người mua chịu trách nhiệm thuê tàu và thanh toán cước phí vận chuyển quốc tế từ cảng xuất khẩu đến cảng nhập khẩu.
Họ xử lý thủ tục hải quan nhập khẩu, như chi phí dỡ hàng và vận chuyển quốc tế nội địa từ cảng đến kho của mình.
Ngoài ra, người mua phải quản lý chi phí từ cảng nhập khẩu, như phí dỡ hàng và vận chuyển nội địa từ cảng đến kho của mình.
Việc này đòi hỏi người mua phải có kế hoạch logistics chặt chẽ để tránh rủi ro.

4. Ưu điểm và nhược điểm của điều kiện FOB

Ưu điểm và nhược điểm cho người mua (nhập khẩu)

Ưu điểm

Nhược điểm

- Người mua có quyền kiểm soát tốt hơn về quá trình vận chuyển và chi phí.

- Có thể tự chọn đơn vị vận tải và loại bảo hiểm hàng hóa, từ đó sẽ đàm phán được mức giá tốt hơn.

Giá FOB sẽ tách bạch rõ ràng giữa chi phí hàng hóa và vận chuyển quốc tế, giúp dễ dàng tính toán và so sánh giá cả.

- Người mua phải chịu nhiều trách nhiệm và rủi ro hơn trong quá trình vận chuyển quốc tế.

- Nếu thiếu kinh nghiệm, người mua có thể sẽ gặp phải khó khăn trong việc tìm hãng tàu và thực hiện các thủ tục liên quan.

Ưu điểm và nhược điểm của người bán (xuất khẩu

Ưu điểm

Nhược điểm

- Người bán hết trách nhiệm ngay khi hàng hóa đã được bốc xếp lên tàu tại cảng xuất khẩu từ đó sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và chi phí phát sinh sau đó.

- Tuy nhiên, người bán sẽ bị thiếu sự linh hoạt trong việc sắp xếp lịch trình vận chuyển và thời gian giao hàng.

- Nếu người mua không thanh toán, người bán có thể gặp phải khó khăn hàng đã được giao cho đơn vị vận chuyển do người mua chỉ định. Tuy nhiên, rủi ro này có thể được giảm thiểu bằng các phương thức thanh toán.

5. Những lưu ý khi sử dụng điều kiện FOB

Chọn đúng cảng xuất khẩu: Điều kiện FOB yêu cầu người bán phải giao hàng tại cảng được quy định, vì vậy cần thống nhất rõ ràng để tránh gây nhầm lẫn.
Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ hải quan: Người bán phải thực hiện các thur tục xuất khẩu theo đúng quy định của quốc gia mình đã ban hành.
Kiểm tra kỹ lưỡng hợp đồng vận chuyển: Người mua nên làm việc với các đơn vị vận chuyển uy tín để đảm bảo hàng hóa luôn được vận chuyển an toàn và đúng lịch trình.

6. Kết luận

Hiện nay, LTS còn cung cấp các dịch vụ về kho ngoại quan ,vận chuyển, dịch vụ hải quan nhằm đáp ứng nhu cầu logistics của khách hàng sử dụng điều kiện Incoterms FOB. Để được hỗ trợ nhanh chóng, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua: